مقالات تخصصي تاسيسات



موضوع مقاله

بررسي تجهيزات يک موتور خانه :

متن :

موتور خانه (Power House)
موتور خانه بخشي از ساختمان است كه به عنوان قلب سيستم تهويه مطبوع يا حرارت مركزي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. اين بخش ممكن است در زير زمين يا اتاقي خارج از ساختمان بنا شود و شامل اجزايي مانند چيلر، بويلر، پمپ‌ها، لوله‌ها، مشعل، برج خنک كننده و... مي‌شود. در ادامه در مورد اجزاي تشكيل موتورخانه توضيحاتي ارائه مي‌گردد.


وسايل توليد حرارت – ديگ (Boiler)
از معمول‌ترين مولدهاي گرمايي ،ديگ‌هاي حرارت مركزي مي‌باشند. در ديگ‌ها انرژي حرارتي از سوخت (كه توسط مشعل توليد حرارت مي‌نمايد) گرفته شده و به آن داده مي‌شود. بسته به نوع مصرف، آب مي‌تواند در ديگ‌ها به آب گرم (87 درجه سيلسيوس)، آب داغ (200 درجه سيلسيوس با افزايش فشار آب) و يا بخار تبديل شود لذا ديگ‌ها به سه نوع ديگ آبگرم، آب داغ و ديگ بخار تقسيم مي‌شوند .در ديگ‌هاي آب گرم انرژي حرارتي توليد شده توسط مشعل، آب گرم يا داغ را توليد مي‌نمايد و سعي مي‌شود كه از توليد بخار جلوگيري به عمل آيد زيرا در اين ديگ‌ها كنترل و سوپاپي جهت بخار ايجاد شده وجود ندارد و در صورت توليد بخار به ديگ آسيب مي‌رسد. ديگ‌ها آب گرم از نظر جنس و ساخت به دو نوع:  ديگ چدني و ديگ فولادي تقسيم مي شوند ديگ‌هاي موجود با ظرفيت 150000k col با سوخت گاز شهري مشغول به كار مي‌شوند و معمولاً دماي مورد نظر روي 80 درجه تنظيم مي‌شود.


چيلر (Chiller)
چيلر يک سيستم تبريد است كه مي‌تواند تراكمي يا جذبي باشد و براي توليد آب سرد به منظور اهداف تهويه مطبوع مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
در ماشين‌هاي مبرد تراكمي، مقداري كار در Comperssor به داده مي‌شود، كمپرسور بخار مبرد را متراكم نموده و فشار و دماي آن افزايش مي‌دهد. مبرد درCondenser حرارت دريافت كرده را به محيط پس داده و تقطير مي‌شود. مبرد مايع بعد از عبور از شير انبساط Expantion Valve وارد Evaporator شده و در اثر ازدياد حجم، حرارت محيط اطراف را كسب مي‌كند و در نتيجه هواي اطراف اواپراتور خنک مي‌شود. اگر از يک مبدل پوسته لوله در اواپراتور استفاده شود مي‌توان آب خنک براي سرمايش ساختمان استفاده نمود.


برج خنک كننده (Cooling tower)
گرمايي كه در سيكل كار چيلر در كندانسور دفع شده به آب داده مي‌شود آبي كه به اين‌صورت گرم شده به برج خنک كننده منتقل مي‌گردد تا گرماي خود را در آن‌جا به محيط اطراف دهد. نحوه‌ي عمل در برج بدين صورت است كه آب از بالا به پايين پاشيده مي‌شود و در حين عبور از قسمت‌هاي داخلي برج، با وزش هوا، قسمتي از گرماي آب به محيط داده مي‌شود و مقداري از حرارت باقي‌مانده نيز ضمن تبخير ذرات آب (كه با گرفتن گرما همراه است) خنثي مي‌شود، پس از اين مراحل آب در تشتک زير برج جمع شده و جهت برقراري مجدد سيستم وارد چيلر مي‌شود . وزش هوا در داخل برج معمولا به وسيله‌ «هوا ده» يا «باد رسان» صورت مي‌گيرد. باد رسان‌ها از نوع پروانه‌اي و يا سانتريفوژ هستند.


مشعل (Burner)
توليد گرما در ديگ‌ها به وسيله‌ي مشعل صورت مي‌پذيرد. مشعل‌ها معمولا با سوخت‌هاي مايع (Oil Burner) يا گاز كار مي‌كنند. در مناطقي كه دسترسي به گاز آسان باشد از مشعل‌هاي گازي (Gas Burner) استفاده مي‌شود. در مشعل هاي گازي عمل احتراق به وسيله‌ي گاز صورت مي‌پذيرد. به علت خطرات بيش‌تري كه گاز نسبت به گازوئيل دارد كنترل آن از حساسيت زيادي برخودار است. معمولاً داراي يک ترموكوپل براي كنترل شعله مي‌باشد و در صورتيكه شعله از خاموش شود فرمان قطع جريان گاز را مي‌دهد.


خطوط و وسايل انتقال انرژي
انتقال گرما و سرما توسط دو عامل بخار (لوله كشي) يا هوا (كانال كشي) صورت مي‌گيرد. وسيله‌ي ايجاد فشار در لوله كشي پمپ و در كانال كشي، باد رسان (فن) مي‌باشد. آب به وسيله ديگ گرم و يا به واسطه چيلر سرد شده و توسط خطوط لوله كشي به قسمت‌هاي مورد نياز منتقل مي‌شود. ايجاد فشار به وسيله Pump صورت مي‌گيرد معمولا در ظرفيت‌هاي كم (تا حدود 100GPM) از پمپ خطي كه در فضاي آزاد روي مسير خط لوله نصب مي‌شود استفاده شده و در ظرفيت‌هاي بزرگتر پمپ زميني (Base Mounted pump) به كار مي‌رود.

پمپ زميني روي فونداسيون نصب شده و قبل از اتصال به سيستم لوله كشي معمولا لرزه گير به كار برده مي‌شود تا لرزش پمپ كه باعث ايجاد خستگي و شكستن لوله‌ها مي‌شود به شبكه لوله كشي منتقل نگردد. در مواقعي كه احتياج به فشار زياد باشد از پمپ‌هاي چند مرحله‌اي (Multi stage pump) استفاده مي‌شود. عموما پمپ‌هاي موتور خانه طبق برنامه زمان‌بدي شده به نوبت در مدار قرار گرفته مي‌شدند. اين گونه پمپ‌ها در مكش داراي گيج فشار (مانومتر)، شيرفلكه، صافي (Strainer) ولرزه گير مي‌باشند و در رانش نيز داراي لرزه گير شير يک‌طرفه شير فلكه و مانومتر مي‌باشد Cheak valae يا شير يكطرفه براي جلوگيري از به قوچ يا پديده مي‌باشد  ـ مانومتر فشار را مشخص مي‌كند ـ  شير كشويي براي قطع يا وصل آب و شير فلكه سوزني براي تنظيم و دبي آب استفاده مي‌شود ـ صافي يا استريز براي جلوگيري از ناخالصي آب به داخل پمپ نصب مي‌شود.


وسايل تبادل و توزيع گرما و سرما
آب، بخار و يا هوا. بعد از عبور از شبكه‌هاي انتقال به وسايل توزيع گرما و سرما رسيده تهويه مطبوع محيط را فراهم مي‌آوردند وسايل توزيع سرما و گرما در اينجا فن كويل و هوا ساز مي‌باشد. از فن كويل براي گرمايش در زمستان و هم براي سرمايش در تابستان مورد استفاده مي‌شود. آب سرد و گرمي كه در دستگاه‌هاي مولد انرژي (ديگ ـ چلير) توليد مي‌شود توسط پمپ و شبكه لوله كشي به فن كويل رسيده و پس از عبور از كويل‌هاي پره دار به وسيله وزش اجباري هوا روي كويل‌ها، سرما و گرما را به محيط مي‌دهد.

فن كويل را معمولا زير پنجره قرار داده و پشت آن دريچه هواي تازه نصب مي‌نمايند. عيب سيستم فن كويل نسبت به تهويه مطبوع (دستگاه هواساز) اين است كه در فن كويل نمي‌توان روي رطوبت هوا كنترل داشت. اين دستگاه در ساختمان‌هايي مورد استفاده قرار گيرد كه درجه حرارت هر يک از اتاق‌ها را مستقلا بخواهند كنترل نمايند. كنترل درجه حرارت در سيستم فن كويل به دو صورت انجام مي‌گيرد، يكي نصب شير برقي روي لوله رفت و برگشت كه به علت هزينه‌ي زياد معمولا اجرا نمي‌گردد و ديگري نصب ترموستات اتاقي در داخل است كه به باد رسان فن كويل دستور قطع و وصل مي‌دهد ولي آب سرد و گرم كماكان در داخل آن جريان دارد.


سختي گير
سختي آب به مجموعه املاح منيزيم و كلسيم موجود در آب گفته مي‌شود به عبارت ديگر املاح فلزات چون آهن، كلسيم، منيزيم، آلومينيم در آب ايجاد سختي مي‌كنند. در آب‌هاي صنعتي بالا بودن سختي سبب رسوب سخت روي جدار لوله‌ها و ديگ‌هاي بخار مي‌گردد كه علاوه بر افزايش افت فشار در طول لوله باعث كاهش ضريب انتقال حرارت نيز مي‌گردد.

تقريبا نيمي از حجم سختي گير رزين مي‌باشد و در مواقع لزوم آب سخت داراي املاح وارده سختي گير شده و از سمت ديگر به صورت آب نرم از آن خارج مي‌شود و در اثر كاركرد زياد بعد از مدتي رزين‌هاي سختي گير اشباع شده و ديگر عمل نرم كردن انجام نمي‌گيرد كه گويند رزين اشباع شده يعني بعد از مدتي رزين‌ها يون‌هاي سديم خود را كه كاملا تعويض نموده‌اند و ديگر رزين قادر به جذب كلسيم نمي‌باشد جهت احياء و استفاده مجدد آن روي رزين‌هاي اشباع شده آب نمک با غلظت مناسب وارد مي‌نمايند تعويض يوني صورت مي‌گيرد و يون‌هاي سديم نمک جايشان را با يون‌هاي كلسيم و منيزيم رزين اشباع شده عوض مي‌نمايند بدين صورت رزين دوباره احياء مي‌گردد.


هوا ساز (Air Handler Unit)
دستگاه هواساز عمل تهويه مطبوع زمستاني و تابستاني را انجام مي‌دهد. هواي تازه با هوايي كه توسط كانال‌هاي برگشتي جمع آوري شده و در محفظه اختلاط (Mixing box) مخلوط شده و پس از عبور از كويل حرارتي و يا برودتي و رطوبت زن (Humidifier) به وسيله باد رسان به كانال رفت داده شده و از آن‌جا هواي مطبوع (Conditioned Air) كه داراي شرايط مورد نياز مي‌باشد به اتاق‌هاي مختلف توزيع مي‌شود سرعت هوا روي كويل سرد معمولا 500fpm اختيار مي‌شود.

در هوا سازهاي مربوط به موتور خانه عمل رطوبت زني توسط روش (Steamjet) صورت مي‌گيرد كه اين روش بخار مستقيماً وارد محيط مي‌شود، در صورتي كه عمل رطوبت زني توسط لوله آب و افشانک‌هاي متعدد صورت پذيرد روش بهتري است. زيرا از روش بخار معمولاً در صنايع استفاده مي‌شود.


منبع انبساط بسته
آب در اثر افزايش دما، انبساط حجمي پيدا مي‌كند و اين انبساط موجب تركيدگي در لوله‌ها و بويلرها مي‌شود كه به اين منظور از منبع انبساط استفاده مي‌كنند منابع انبساط در انواع باز و بسته موجود هستند كه معمولا در موتور خانه شوفاژ از منبع انبساط باز استفاده مي‌شود. همچنين در صورت كاهش آب موجود در سيستم آب از طريق منبع انبساط وارد سيستم خواهد شد. در هنگام سرمايش نيز يک دستگاه منبع انبساط بسته سرمايي مورد استفاده قرار مي‌گيرد كه كمبود آب سيستم را جبران مي‌كند.


بازگشت
مطالب مرتبط با این مقاله

•  مشخصات مبرد R407c
•  تست کارکرد يا تست فشار کمپرسور
•  تقسيم بندي انواع پمپ
•  انواع کپسول‌هاي آتش‌نشاني
•  کولر گازي اينورتر و نحوه تشخيص آن از کولر گازي معمولي
•  آنچه از کولر گازي بايد بدانيد
•  بوي بد کولر گازي از چيست؟
•  تست صدا (hammering) کمپرسور
•  نکات قابل توجه در انتخاب چيلرهاي تراکمي
•  انرژي باد
•  نصب صحيح داکت اسپليت چگونه است؟
•  آب سردکن چيست؟
•  شرايط کارکرد کولر گازي از لحاظ دما چگونه است؟
•  انواع عايق‌هاي مورداستفاده در منزل
•  آشنايي با منبع انبساط

دانستنيهاي فني و تاسيساتي : گردآوری گروه تهویه مطبوع مهاجر