دانستنیها


موضوع مقاله

سامانه اعلام حريق :

متن :

  • انواع سامانه‌هاي اعلام حريق
سامانه‌هاي اعلام حريق به سه گروه آدرس پذير، متعارف و بدون سيم (وايرلس) تقسيم مي‌شوند که هر يک از اين سامانه‌ها خود به دو گروه خودکار و دستي تقسيم مي‌شوند. در سيستم‌هاي دستي، شستي اعلام حريق، تنها منبع تشخيص حريق است. درواقع کار تشخيص حريق در اينگونه سيستم‌ها فقط به انسان سپرده شده‌است و در مکان‌هايي که انسان حضور ندارد، کاربردي ندارند. بر خلاف اينگونه سيستم‌ها، سيستم‌هاي اعلام حريق خودکار، وابستگي کم‌تري به تشخيص انسان دارند. سيستم‌هاي خودکار، به دو گروه آدرس‌پذير، و غير آدرس‌پذير تفکيک مي‌شوند. در سيستم آدرس‌پذير، علاوه بر اعلام حريق، محل دقيق وقوع آن نيز مشخص مي‌شود. در سيستم‌هاي متعارف چندين حسگر که يک منطقه از ساختمان را بوشش مي‌دهند در قالب يک مدار به هم پيوسته و به تابلو کنترل مرکزي وصل مي‌شوند پس هر مدار نماينده ي يک منطقه است.

  • استانداردهاي سيستم‌هاي اعلام حريق
از جمله استانداردهاي سيستم‌هاي اعلام حريق مي‌توان به UL ،LPCB ،EVPU ،EN-54 ،NFPA72 ،BS5839 نام برد.

  • اجزاي تشکيل دهنده سيستم‌هاي اعلام آتش‌سوزي
سامانه‌هاي اعلام آتش خودکار قديمي، معمولا از يک حسگر يا آشکارساز که خود متصل به خروجي صوتي بود، تشکيل شده بودند؛ ولي اين سيستم‌ها در سال‌هاي اخير، ديگر مورد استفاده قرار نمي‌گيرند. سامانه‌هاي جديدتر معمولاً از تعدادي شستي اعلام حريق و تعدادي حسگر يا آشکارساز (Detector)، يک سامانه پردازش مرکزي و چند خروجي تشکيل مي‌شوند.

  • آشکارسازها
حسگرها و آشکارسازهاي اعلام آتش، (بسته به اينکه به کدام مشخصه آتش حساس باشند) در گروه‌هاي آشکارسازهاي دود، آشکارسازهاي حرارت، آشکارسازهاي منو اکسيد کربن، آشکارساز شعله و آشکارسازهاي ترکيبي جاي دارند.

حسگرهاي دود:
کار تشخيص دود در محل را برعهده دارند. اين حسگرها معمولاً در دو گروه حسگر نوري و حسگر يونيزاسيون جاي مي‌گيرند. حسگرهاي نوري با ارسال علايم نوري به يک گيرنده (که در داخل خود حسگر مسقر است) ميزان تغيير و کاهش نور رسيده را اندازه‌گيري مي‌کنند و اگر تغيير آشکاري در ميزان نور دريافتي مشاهده کنند، آن را به آتش تعبير مي‌کنند. حسگرهاي يونيزاسيون، شامل دو صفحه نزديک به هم (الکترودها) هستند و از هواي محيط به عنوان الکتروليت استفاده مي‌کنند. چنانچه تغيير ناگهاني در غلظت هواي محيط روي دهد، حسگر آن را به آتش تعبير مي‌کند. حسگرهاي يونيزاسيون، حاوي مقادير کمي مواد راديواکتيو بوده (براي يونيزه کردن ذرات موجود در هواي اطراف الکترودها) و براي همين عمر دائمي ندارند.

حسگرهاي حرارت:
کار تشخيص حرارت در محل را بر عهده دارند. روش کار اين حسگرها کاملا مشابه جفت دما يا ترموکوپل يخچال‌هاي خانگي است. اين حسگرها در داخل خود دو صفحه از مواد متفاوت و چسبيده به هم دارند که با گرم شدن و يا سرد شدن، جهت خم شدن صفحه ترکيبي تغيير مي‌کند و باعث اتصال جريان مي‌شود. انواع جديدتر اين حسگرها داراي دماسنح بوده و به تغييرات درجه حرارت حساس مي‌باشد.

حسگرهاي ترکيبي:
حسگرهايي هستند که از ترکيب يک حسگر دود و يک حسگر حرارت بوجود آمده‌اند و مي‌توان خروجي آن‌ها را بسته به حساسيت محل و تعداد اعلام‌هاي اشتباه بر روي و/يا تنظيم نمود. روشن است که در حالت «يا» تعداد اعلام‌هاي اشتباه بيش‌تر بوده و در حالت «و» اعلام با تأخير بيشتري صورت مي‌گيرد.

  • سامانه مرکزي
سامانه مرکزي، يک سامانه تشخيص آتش‌سوزي است. در اين سامانه اعلام‌هاي حسگرها تجزيه و تحليل شده و براي اعلام حريق يا در حالت‌هاي مشکوک، اعلام نياز به بازبيني انسان تصميم گيري مي‌شود. اين سيستم‌ها اغلب يه صفحه کليد براي ورود فرامين توسط انسان و مانيتور براي مشاهده فرامين مجهز هستند. اين سيستم‌ها امروزه يه رايانه متصل شده و از طريق نرم‌افزار مخصوص خود، برنامه را دريافت مي‌کنند. يکي ديگر از وظايف اين سيستم‌ها انتخاب نوع خروجي (آژير خطر عمومي، آژير خطر در جاهاي خاص، تماس با مرکز آتش‌نشاني و ساير خروجي‌ها) است.

  • خروجي‌ها
خروجي سامانه‌هاي اعلام آتش‌سوزي، بسته به محل وقوع يا نوع آتش ايجاد شده، مي‌تواند شامل موارد مختلفي باشد. تماس خودکار با آتش‌نشاني محلي، روشن نمودن تابلوهاي خروج اضطراري، فعال سازي سامانه آتش خاموش کن خودکار، به صدا درآوردن آژيرهاي خطر، قفل کردن يا از حالت قفل خارج کردن درب‌هاي محل‌هاي مختلف (مانند در خروجي‌هاي اضطراري) همگي از مواردي است که مي‌تواند بسته به تصميم سيستم انجام شود.

  • سيم کشي
دو روش کلي براي سيم کشي سيستم‌هاي اعلام آتش وجود دارد. روش حلقه‌اي (Loop) يا روش ستاره‌اي. در قديم که سيستم‌هاي آدرس‌پذير وجود نداشتند، اغلب از روش حلقه‌اي استفاده مي‌شد. در اين روش، حسگرها برروي يک حلقه مستقر بودند و اين حلقه، از اتاقي به اتاق ديگر، و از حسگري به حسگر ديگر مي‌رسيد. بعدها، تصميم بر اين شد که هر گروه از حسگرها که مربوط به محلي خاص در ساختمان هستند، با رشته سيم مجزايي به سيستم مرکزي متصل باشند تا بتوان تشخيص داد که آتش‌سوزي دقيقا در کدام محل رخ داده‌است.

با پيشرفت فناوري، سيستم سيم کشي مجددا به حالت حلقه‌اي بازگشته‌است. به اين مفهوم که جريان تغذيه توسط دو رشته سيم و جريان اطلاعات توسط دو رشته ديگر با سيستم مرکزي مي‌رسد. براي هر حسگر کد مخصوصي اختصاص داده شده‌است و سيستم بدون نياز به سيم کشي مجزا براي هر حسگر، آن حسگر و محل قرار گيري آن را به خوبي (از روي کد مخصوصش) مي‌شناسد. ارسال کدها و اطلاعات بين حسگرها و سيستم مرکزي در هر ثانيه چندين بار صورت مي‌گيرد و حسگر حتي نياز خود به سرويس و تعمير را نيز به سيستم مرکزي اعلام مي‌نمايد.

  • مانيتورينگ
سامانه‌هاي اعلام و خاموشي آتش خودکار معمولا از يک نمايشگر در قسمت‌هاي پر تردد يا نگهباني‌ها که به صورت ?? ساعت حضور دارند استفاده مي‌شود که اين پنل‌ها را Mimic panel مي‌نامند.


  • سامانه اعلام حريق متعارف
سامانه متعارف از قديمي‌ترين انواع سيستم‌هاي اعلام حريق است که علي‌رغم تغييرات کيفي اندک، هم چنان مورد استفاده قرار مي‌گيرد. در اين سيستم چندين حسگر (Detector) و شستي که يک منطقه از ساختمان را پوشش مي‌دهند در قالب يک مدار به هم پيوسته، به تابلوي کنترل مرکزي متصل مي‌شوند؛ بنابراين هر مدار نماينده? يک منطقه‌است. در ساختمان‌هاي عمومي اعلام ناشي از حريقي کوچک ممکن است موجب هراس تعداد زيادي و يا اخلال در روند معمولي فعاليت‌ها گردد از اين رو در اين اماکن استفاده از پيش پيام سيستم‌هاي دو مرحله‌اي مناسب‌تر است.


  • سامانه اعلام حريق آدرس پذير
اصول کشف و تشخيص حريق در سامانه‌هاي آدرس پذير، مشابه سيستم‌هاي متعارف است، به جز اين که در اين گونه سيستم‌ها، هر يک از حسگر (Detector)هاي اتوماتيک و يا شستي‌ها داراي آدرس منحصربه‌فردي هستند که از طريق آن تابلوي کنترل مرکزي قادر به شناسايي و تعيين هر يک از آن‌هاست. کنترل پنل مرکزي اعلام حريق با استفاده از پروتکل‌هاي ارتباطي، اطلاعات وضعيت هر يک از تجهيزات اعلام حريق را تجزيه تحليل کرده و در هنگام وقوع حريق و يا خطا در سامانه محل دقيق آلارم و يا خطا را مشخص مي‌کند.

در گذشته براي آدرس دهي دتکتورهاي آدرس پذير از کليدهاي ده‌دهي (دو کليد گردان با شماره‌هاي ?–?) استفاده مي‌کردند. بعدها از ديپ سوئيچ‌ها (?–???) استفاده شد. اما امروزه از کدي که درون ميکروپروسسور داخلي تجهيز آدرس پذير وجود دارد استفاده مي‌شود.


بازگشت
مطالب مرتبط با این مقاله


دانستنيهاي فني و تاسيساتي : گردآوری گروه فنی مهندسی مهاجر